Tại Việt Nam, một khảo sát dựa theo mẫu Utstein tại 4 bệnh viện ở Hà Nội năm 2020 cho thấy, có tới 96,2% nạn nhân ngừng tim ngoại viện tử vong. Hơn nữa, tình trạng này lại vô cùng phổ biến. Tuy nhiên, đại đa số mọi người đều chưa được trang bị kỹ năng cấp cứu ngừng tuần hoàn, trong khi đó xe cứu thương mất khoảng 22 phút để tiếp cận hiện trường và sự sống của bệnh nhân lại phụ thuộc hoàn toàn vào 3-5 phút đầu tiên.

1. Ngừng tuần hoàn là gì?

Ngừng tuần hoàn là tình trạng khi tim đột ngột ngừng bơm máu cho cơ thể, máu không thể lưu thông đến các bộ phận. Đây là vấn đề nghiệm trọng có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng hoặc để lại các di chứng không thể phục hồi (như tổn thương não).

2. Nguyên nhân dẫn đến ngừng tuần hoàn

Bệnh tim mạch
Các vấn đề về hô hấp
Điện giật
Chấn thương quan trọng
Một số các nguyên nhân khác

3. Trường hợp nào cần cấp cứu ngừng tuần hoàn?

Có nhiều trường hợp ngừng tuần hoàn không có dấu hiệu rõ rệt mà có thể xảy ra đột ngột. Số khác sẽ xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau:

Mất ý thức đột ngột, không phản ứng khi gọi hay lay động
Da tái xanh nhợt nhạt
Ngừng thở hoặc thở bất thường
Không có mạch đập: Mạch ở cổ và ở bẹn không có. Bạn có thể kiểm tra bằng cách dùng 2 ngón tay ấn vào mạch cảnh tại vị trí cổ và bẹn, đối với trẻ nhỏ là bẹn và cánh tay

Ngừng tuần hoàn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, mọi đối tượng dù chưa từng mắc bệnh tim mạch

4. Cách cấp cứu ngừng tuần hoàn

Trước khi bước vào các biện pháp chính để cấp cứu ngừng tuần hoàn, khi bắt gặp bệnh nhân bị ngừng tuần hoàn, gọi ngay 115 để cứu thương kịp thời tới hiện trường.

Một quy trình cấp cứu ngừng tuần hoàn sẽ bao gồm các bước sau theo đúng thứ tự để đảm bảo cơ hội sống sót cho bệnh nhân:

Ép tim ngoài lồng ngực - Chest compression
Mở đường thở - Airway control
Thổi ngạt - Breathing support

(Nguồn: American heart association)

4.1. Ép tim ngoài lồng ngực - Chest compression

Để đạt được hiệu quả sơ cứu, ép tim ngoài lồng ngực sẽ được thực hiện kết hợp với thổi ngạt theo tỉ lệ 30 lần ép tim với 2 lần thổi ngạt

Bước 1: Bạn đặt 2 tay lên nhau sao cho gốc bàn tay dưới ở tại vị trí ngay giữa lồng ngực, khuỷu tay để thẳng.

Bước 2: Dùng lực ép vuông góc để ngực của nạn nhân lún xuống từ 5 đến 6cm.

Bước 3: Sau khi ép xong, phải nhấc tay lên, để ngực nạn nhân hồi hoàn toàn. Tiếp đó mới thực hiện lần ép tiếp theo.

Bước 4: Sau 30 lần ấn thì thổi ngạt 2 lần.

Tần suất phù hợp là 100 lần/phút.

Khi thực hiện cần đủ lực, đủ số lần, người thực hiện cần mạnh tay và không ngừng giữa chừng. Thực hiện đến khi nạn nhân có dấu hiệu sống lại, hoặc khi cứu thương đến.

Để biết được việc cấp cứu nạn nhân ngừng tuần hoàn có hiệu quả hay không dựa vào những dấu hiệu như niêm mạc môi ấm và hồng trở lại, đồng tử co lại nếu thời gian thiếu oxy não chưa lâu và còn khả năng hồi phục; thấy lại nhịp thở, nhịp tim, ý thức,…

(Nguồn: Singapore First Aid Training Centre Pte Ltd)

4.2. Mở đường thở - airway control

Nạn nhân có thể bị tắc đường thở do bị tụt lưỡi hoặc mắc dị vật, cần tìm cách đưa vật cản ra ngoài để khai thông đường thở cho nạn nhân. Đưa ngón tay lấy các dị vật nhìn thấy được ra khỏi miệng nạn nhân hoặc có thể làm nghiệm pháp Heimlich để loại bỏ dị vật.

4.3. Thổi ngạt - breathing support

Bước 1: Dùng một tay đặt lên trán nạn nhân ấn ngửa đầu bệnh nhân ra sau. Dùng ngón trỏ và ngón cái kẹp mũi nạn nhân, tay còn lại nâng cằm nạn nhân lên.

Bước 2: Bạn hít một hơi thật sâu, áp chặt miệng vào miệng nạn nhân và thổi khí sang. Nếu thấy lồng ngực nạn nhân phồng lên tức là bạn đã thực hiện đúng. Nếu có bóng, bạn có thể bóp bóng 2 lần liên tiếp sau đó kiểm tra lại mạch nạn nhân. Kết hợp với ép tim theo tỉ lệ ở trên.

5. Các điểm cần lưu ý khi sơ cứu ngừng tuần hoàn

Ép tim

Nên có từ 2 người trở lên để có thể ép tim liên tục, đảm bảo đủ nhịp mới có thể cứu được
Vị trí đặt tay chuẩn xác
Đúng độ sâu và tần số
Để ngực phục hồi hoàn toàn sau mỗi lần ép
Tránh gián đoạn khi ép tim, cần thực hiện liên tục để gia tăng khả năng cứu sống nạn nhân
Dùng thiết bị phản hồi nếu có

Thổi ngạt/mở đường thở

Mở đường thở đúng cách
Loại bỏ dị vật nhìn thấy
Kỹ thuật thổi an toàn
Không gây nôn tự ý, tránh thao tác tổn hại đến đường thở của nạn nhân

6. Ngừng tuần hoàn khác với ngất xỉu

Ngất xỉu và ngừng tuần hoàn là hai tình trạng khác nhau, cần phân biệt rõ để xử trí đúng. Ngất xỉu thường chỉ là

Mất ý thức thoáng qua do máu lên não tạm thời giảm
Người bệnh vẫn còn thở và có mạch
Sau vài phút nghỉ ngơi thường tự tỉnh lại.

Trong khi đó, ngừng tuần hoàn là tình trạng khẩn cấp, khi tim ngừng bơm máu

Người bệnh sẽ không thở (hoặc thở ngáp cá)
Không còn mạch (mạch không đập)
Không thể tự hồi phục.

Mẹo nhỏ: Với Trợ lý sức khỏe Venera AI, bạn sẽ được hướng dẫn chi tiết từng bước và dễ hiểu hơn về các kỹ thuật này. Trải nghiệm ngay tại app.venerian.space

Tham khảo:

https://dantri.com.vn/suc-khoe/ngung-tim-ngoai-vien-gay-tu-vong-cao-it-nguoi-viet-biet-xu-tri-20250912111746847.htm

Cấp Cứu Ngừng Tuần Hoàn: Cách xử trí khi có người ngừng thở, ngừng tim